Porządnie sprawdzamy każdy temat.

Edytorzy

Anuluj
Artykuł na podstawie 62 źródeł. Ulepszony 4 razy dzięki Waszym podpowiedziom.

Zbieramy dla Was wiedzę korzystając z rzetelnych źródeł i badań. Nie zawsze jesteśmy w stanie dotrzeć do wszystkich informacji, dlatego liczymy na Waszą pomoc.

Dzięki Waszym podpowiedziom artykuły Mózgów są ulepszane i aktualizowane, podobnie jak artykuły Wikipedii.

Najbardziej pomocne Mózgi

  • pomógł 51 razy
    cerris
  • pomógł 27 razy
    gorgiasz
  • pomógł 10 razy
    Rol
  • pomógł 10 razy
    Agnieszka
  • pomógł 3 razy
    anonimowy Mózg
  • pomógł 2 razy
    ToPP
  • pomógł 2 razy
    Michał Klu
  • pomógł 1 razy
    ama
  • pomógł 1 razy
    Jan Kowalski
  • +4

Pomagaj ulepszać artykuły dodając swoje podpowiedzi!

Czy cholesterol jest szkodliwy?

ostatnio ulepszony 31 sierpnia 2016, 15.01

Pokaż zmiany
W skrócie
Podpowiedz coś

Cholesterol sam w sobie nie jest szkodliwy dla zdrowia, wręcz przeciwnie, jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Cholesterol jest składnikiem wszystkich błon komórkowych, a także hormonów, kwasów żółciowych i witaminy D3.

Szkodliwy jest nadmiar cholesterolu LDL (tzw. "złego" cholesterolu), ponieważ może prowadzić do zwężenia tętnic wieńcowych i chorób sercowo-naczyniowych. Wysoki poziom cholesterolu może sprzyjać miażdżycy, ale jest tylko jednym z czynników powodujących rozwój tej choroby. Z drugiej strony, zbyt niski poziom cholesterolu może przyczyniać się do zwiększenia ryzyka śmierci.

Nadmiar cholesterolu LDL może być związany z nieodpowiednią dietą (choć pokarm ma stosunkowo niewielki wpływ na cholesterol w organizmie, to długotrwałe spożywanie np. twardych margaryn, słodyczy, czy żywności typu fast food może podwyższyć jego poziom), stresem, paleniem papierosówmałą aktywnością fizyczną. Jest także wyższy u osób starszych oraz może być objawem innej choroby, np. cukrzycy.

Jednocześnie badania pokazują, że wysoki poziom cholesterolu we krwi nie zwiększa ryzyka ogólnej śmiertelności osób starszych, również z powodu choroby wieńcowej.

Z kolei niski poziom cholesterolu we krwi może być objawem choroby nowotworowej. Ponadto, niski poziom cholesterolu zaobserwowano u osób mających skłonność do agresji, przemocy, a także z objawami depresji.

W szczegółach
Podpowiedz coś

Po co potrzebny nam cholesterol i skąd się bierze

Podpowiedz coś

Cholesterol pełni ważne funkcje w organizmie. Jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych. Umożliwia gwałtowne zmiany kształtu różnych narządów wewnętrznych, np. serca, płuc. Ponadto jest podstawowym składnikiem hormonów sterydowych kory nadnerczy, hormonów gruczołów płciowych, kwasów żółciowych oraz witaminy D3.

Podpowiedz coś

Wyróżnia się cholesterol HDL (tzw. “dobry” cholesterol) i LDL (tzw. “zły” cholesterol). Oba rodzaje cholesterolu są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, chociaż różnią się pełnioną funkcją.

Rozróżnienie na cholesterol HDL i LDL bierze się stąd, że cholesterol, ponieważ jest związkiem nierozpuszczalnym w wodzie, transportowany jest w płynach ustrojowych jako składnik lipoprotein. Wyróżniamy m.in. lipoproteiny o dużej gęstości (High Density Lipoproteins) - cholesterol wchodzący w ich skład nazywany jest cholesterolem HDL, a także lipoproteiny o małej gęstości (Low Density Lipoproteins) - cholesterol wchodzący w ich skład nazywany jest cholesterolem LDL.

Lipoproteiny o małej gęstości (LDL) transportują cholesterol z wątroby do tkanek i błony naczyń tętniczych. Cholesterol LDL wyściela tkanki i naczynia krwionośne, a także wspomaga niektóre funkcje biologiczne człowieka. W pewnych przypadkach może jednak odkładać się, tworząc w naczyniach krwionośnych ogniskowe zgrubienia błony wewnętrznej będące początkiem miażdżycy.

Lipoproteiny o dużej gęstości (HDL) transportują cholesterol z naczyń tętniczych i innych komórek do wątroby, w której jest rozkładany do kwasów żółciowych, a następnie wydalany lub przenoszony do nadnerczy, które przekształcają cholesterol w hormony steroidowe (np. testosteron i kortyzol). Kwasy żółciowe umożliwiają m.in. wchłanianie witamin A, D, E i K rozpuszczalnych w tłuszczach.

Podpowiedz coś

dwa źródła cholesterolu - pokarmowe i endogenne (organizm sam produkuje cholesterol). Z syntezy endogennej pochodzi nawet do 95% cholesterolu znajdującego się w organizmie. Organizm reguluje poziom syntezy endogennej w zależności od ilości cholesterolu dostarczanego wraz z dietą.

W organizmie w ciągu dnia znajdują się 1-2 g cholesterolu. Szacuje się, że 60-80% cholesterolu pochodzi z syntezy endogennej, niektóre źródła podają, że jest to nawet 95%. Głównym miejscem syntezy cholesterolu jest wątroba, w mniejszym stopniu produkowany on jest przez jelito cienkie.

Pozostała część cholesterolu pochodzi z diety. Średnie spożycie cholesterolu w Europie wynosi 200-300 mg/dzień. Źródłem cholesterolu w diecie są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, jaja, a w mniejszym stopniu nabiał. Cholesterol w ogóle nie występuje w tkankach roślinnych. Spożycie małych ilości cholesterolu powoduje wzrost syntezy endogennej, a dużych ilości - zmniejszenie produkcji cholesterolu przez organizm i wzrost usuwania go z organizmu.

Zawartość cholesterolu w różnych produktach spożywczych (w 100 g):

77af218d96f0400fd88c4f4d8d64a885.jpg

Podpowiedz coś

Podział na cholesterol endogenny (produkowany przez organizm) i pokarmowy nie odpowiada podziałowi na cholesterol HDL (tzw. dobry) i LDL (tzw. zły).

Podpowiedz coś

Kiedy cholesterol jest szkodliwy

Podpowiedz coś

Nadmiar cholesterolu LDL jest szkodliwy, ponieważ prowadzi do zwężenia tętnic wieńcowych. Badania pokazują, że im mniejsze stężenie cholesterolu LDL, tym jest mniejsze ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Podpowiedz coś

Wysoki poziom cholesterolu we krwi może sprzyjać miażdżycy, ale jest tylko jednym z czynników powodujących rozwój tej choroby. Jednocześnie zaobserwowano, że zmniejszenie poziomu cholesterolu we krwi powoduje regresję miażdżycy.

Miażdżyca może rozwijać się już od dzieciństwa, u niektórych pojawia się w wieku ok. 30 lat, a u innych dopiero po 50-60 roku życia. Do końca nie wiadomo, jaka jest przyczyna miażdżycy. Do jej powstania i rozwoju przyczyniają się m.in. hipercholesterolemia (wysoki poziom cholesterolu), cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowa dieta, mała aktywność fizyczna i stres. Na przebieg miażdżycy ma wpływ również infekcja wywołana przez Chlamydophyla pneumoniae.

Obecnie uznaje się, że miażdżyca to choroba o podłożu zapalnym. W pierwszej kolejności dochodzi do uszkodzenia śródbłonka naczyń krwionośnych, gdzie następnie odkładane są cząsteczki cholesterolu LDL. Cząsteczka LDL zostaje minimalnie utleniona w ścianie naczynia, przez co organizm zaczyna ją rozpoznawać jako coś obcego i następuje reakcja zapalna.

W badaniach wykazano, że zmniejszenie stężenia cholesterolu we krwi powoduje regresję choroby. Z drugiej strony, pojawiają się głosy, że cholesterol pełni funkcję ochronną w miażdżycy, jedno z badań pokazuje, że obniżenie poziomu cholesterolu za pomocą diety powoduje znaczny wzrost skomplikowanych zmian miażdżycowych. O funkcji ochronnej cholesterolu miałby również świadczyć fakt, że osoby starsze z wysokim poziomem cholesterolu żyją długo.

Podpowiedz coś

Niektóre badania pokazują, że niski poziom cholesterolu może przyczyniać się do zwiększenia ryzyka śmierci.

dyskusje

W badaniach diagnostycznych ważne jest określenie stosunku cholesterolu LDL (lub całkowitego cholesterolu) do HDL, ponieważ parametr ten daje lepszy obraz ryzyka chorób serca niż tylko ilość cholesterolu LDL. Idealny stosunek LDL/HDL wynosi poniżej 3,5, natomiast za dobry uznaje się już wartość poniżej 5.

Podpowiedz coś

Wskaźnikiem mówiącym o większym ryzyku chorób serca jest również stosunek trójglicerydów do cholesterolu HDL. Można znaleźć informacje, że stosunek trójglicerydów do cholesterolu HDL większy niż 4 wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej.

Podpowiedz coś

Podwyższony poziom cholesterolu w organizmie (w tym cholesterolu HDL) może być objawem innej choroby, np. cukrzycy. Ponadto może być efektem złej diety (bogatej m.in. w kwasy trans, przetworzoną żywność), braku aktywności fizycznej, palenia papierosów, stresu. Co więcej, wyższy poziom cholesterolu obserwuje się u osób starszych.

Do wzrostu cholesterolu we krwi przyczynia się nieodpowiednia dieta, otyłość, palenie papierosów, mała aktywność fizyczna, uwarunkowania genetyczne (hipercholesterolemia rodzinna), wiek (osoby starsze mają wyższy poziom cholesterolu), schorzenia, a także stres.

Spożywanie produktów zawierających izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych​ (np. twardych margaryn, wyrobów cukierniczych, produktów fast food) podnosi poziom cholesterolu LDL i jednocześnie obniża poziom cholesterolu HDL. Niekorzystny efekt jest widoczny przy spożywaniu co najmniej 5-10 g/dzień tłuszczów trans przez dłuższy czas. Poziom cholesterolu podnoszą również niektóre nasycone kwasy tłuszczowe. Jednak badania pokazują, że niektóre z nich, np. kwas laurynowy i palmitynowy (najbardziej powszechny), wprawdzie zwiększają stężenie cholesterolu LDL, ale równocześnie podnoszą poziom cholesterolu HDL, co w efekcie nie wiąże się ze zwiększeniem ryzyka chorób serca.​ W produktach pochodzenia zwierzęcego znajduje się mieszanina nasyconych kwasów tłuszczowych, które różnią się wpływem na poziom cholesterolu. Wzrost cholesterolu powoduje również  utleniony cholesterol pokarmowy (znajduje się np. w mleku w proszku), nadmiar węglowodanów i homocysteina.

Choroby podwyższające poziom cholesterolu we krwi to cukrzyca, niedoczynność tarczycy, a także choroby wątroby, nerek i trzustki.

Na poziom cholesterolu ma również wpływ aktywność fizyczna, która powoduje wzrost cholesterolu HDL (“dobry cholesterol”).

Podpowiedz coś

Cholesterol wchodzi w skład kamieni żółciowych cholesterolowych, ale ich pojawienie się nie ma związku ze stężeniem cholesterolu w krwi.

Do powstania kamieni żółciowych dochodzi w wyniku zachwiania równowagi między ilością kwasów żółciowych i cholesterolu, co prowadzi do wytrącenia się składników żółci - najczęściej nierozpuszczalnego w wodzie cholesterolu. Jako czynniki ryzyka kamicy żółciowej wymienia się m.in. starszy wiek, płeć żeńską, liczne ciąże, predyspozycje genetyczne, szybką utratę masy ciała, niektóre leki (w tym na obniżenie poziomu cholesterolu).

Podpowiedz coś

Hipercholesterolemia, czyli zbyt wysokie stężenie cholesterolu we krwi, może być pierwotna lub wtórna. Hipercholesterolemię stwierdza się, gdy poziom całkowitego cholesterolu we krwi jest większy niż 190 mg/dl (> 10,5 mmol/l). Obecnie za prawidłowy poziom cholesterolu w krwi uznaje się mniej niż 5 mmol/l dla ludzi zdrowych i mniej niż 4,5 mmol/l dla osób z chorobami układu krążenia.

Hipercholesterolemia pierwotna uwarunkowana jest genetycznie. Natomiast hipercholesterolemia wtórna jest objawem innych chorób (np. niedoczynności tarczycy, chorób wątroby przebiegających z zastojem żółci, zespołu nerczycowego) lub wynikiem brania leków (progestagenów, glikokortykosteroidów, tiazydowych leków moczopędnych, niektórych beta-blokerów).

Podpowiedz coś

Nie wszystkie informacje o skutkach wysokiego poziomu cholesterolu są prawdziwe

Podpowiedz coś

Wysoki poziom cholesterolu u starszych osób nie ma związku z wyższym ryzykiem śmierci z powodu choroby wieńcowej (choroby niedokrwiennej serca).

Podpowiedz coś

Wysoki poziom cholesterolu nie ma związku z ogólną wyższą śmiertelnością wśród osób starszych. Co więcej, są badania, które pokazują, że wyższa śmiertelność związana jest z niskim poziomem cholesterolu.

Podpowiedz coś

Cholesterol dostarczany wraz z pożywieniem nie ma wpływu na wzrost zachorowalności na choroby serca w przypadku zdrowych osób.

Podpowiedz coś

O czym świadczy niski poziom cholesterolu (choć nie jest przyczyną)

Podpowiedz coś

Osoby ze skłonnością do agresji i przemocy mają niższy poziom cholesterolu we krwi w porównaniu do osób nieagresywnych.

Podpowiedz coś

Niski poziom cholesterolu zaobserwowano u osób, które targnęły się na swoje życie lub miały objawy depresji.

Podpowiedz coś

Niski poziom cholesterolu związany jest z wystąpieniem choroby nowotworowej, ale uznaje się, że jest to objaw choroby, a nie przyczyna.

Czy wiesz, że możesz mieć wpływ na zawartość tego artykułu?

Jesteśmy otwarci na nowe wskazówki i źródła. Będziemy na bieżąco uwzględniać Twoje podpowiedzi!

Nie teraz

Mózgi popierają podawane informacje źródłami - najczęściej badaniami i rzetelnymi artykułami naukowymi.

Informacje, do których dowiązane są źródła podkreślone są na żółto. Pełna lista źródeł znajduje się też na dole artykułu.

Pomóż nam udoskonalić artykuł dodając podpowiedzi do poszczególnych jego fragmentów.

Możesz śmiało wytykać nam błędy, wskazywać wartościowe źródła wiedzy i zadawać pytania!

Jak pomocny był dla Ciebie ten artykuł?

Czy jest coś, w czym moglibyśmy się poprawić?

Wyślij opinię Nie teraz

Dziękujemy za Twoją opinię!

Źródła, które przeanalizowały Mózgi (łącznie 62)

Zobacz wszystkie